Omega-3 cho trẻ em: ưu và nhược điểm
on March 03, 2025

Omega-3 cho trẻ em: ưu và nhược điểm

Axit béo omega-3 là các dưỡng chất thiết yếu quan trọng cho nhiều chức năng của cơ thể, bao gồm phát triển não bộ và sức khỏe tim mạch. Chúng được phân thành ba loại chính: axit alpha-linolenic (ALA), chủ yếu có trong dầu thực vật; axit eicosapentaenoic (EPA); và axit docosahexaenoic (DHA), cả hai chủ yếu có trong các nguồn từ biển. Bài viết này xem xét những lợi ích và hạn chế tiềm năng của việc bổ sung omega-3 ở trẻ em.

Lợi ích của omega-3 ở trẻ em

Phát triển nhận thức và sự chú ý

Axit béo omega-3, đặc biệt là DHA, rất quan trọng cho sự phát triển của não. Các nghiên cứu cho thấy việc bổ sung có thể cải thiện chức năng nhận thức và khả năng tập trung ở trẻ em. Chẳng hạn, nghiên cứu của McNamara et al. (2010) cho thấy vỏ não trước trán được kích hoạt nhiều hơn trong các nhiệm vụ tập trung kéo dài ở các bé trai dùng DHA. Tương tự, Bos et al. (2015) ghi nhận các triệu chứng thiếu tập trung giảm ở các bé trai có và không có rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) sau khi bổ sung omega-3 qua chế độ ăn.​

Sức khỏe tinh thần

Bổ sung omega-3 có liên quan đến sự cải thiện các rối loạn tâm trạng ở trẻ em. Nemets et al. (2006) thực hiện một nghiên cứu thử nghiệm cho thấy điều trị bằng omega-3 có thể làm giảm các triệu chứng trầm cảm ở trẻ. Ngoài ra, Trebatická et al. (2017) nhận thấy axit béo omega-3 dạng nhũ tương điều hòa các triệu chứng trầm cảm ở trẻ em và thanh thiếu niên. Những phát hiện này gợi ý omega-3 có thể có vai trò trong việc kiểm soát các rối loạn tâm trạng ở trẻ.​

Sức khỏe hô hấp

Một số nghiên cứu cho thấy axit béo omega-3 có thể có lợi cho trẻ mắc các bệnh hô hấp. Nagakura et al. (2000) ghi nhận việc bổ sung dầu cá giàu axit béo không bão hòa đa omega-3 qua chế độ ăn đã cải thiện triệu chứng hen ở trẻ. Sự cải thiện này được cho là nhờ đặc tính chống viêm của omega-3, có thể làm giảm viêm đường thở.​

Hạn chế và những điều cần cân nhắc

Nguy cơ chảy máu

Liều cao thực phẩm bổ sung omega-3 có thể làm tăng nguy cơ chảy máu do đặc tính làm loãng máu. Trung tâm Quốc gia về Y học Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (2020) khuyến cáo thận trọng, đặc biệt ở người dùng thuốc chống đông máu, vì omega-3 có thể làm tăng tác dụng của các thuốc này. Tuy nhiên, lượng nạp thông thường qua chế độ ăn nhìn chung được coi là an toàn.​

Vấn đề tiêu hóa

Một số trẻ có thể gặp khó chịu tiêu hóa, gồm tiêu chảy, đầy hơi hoặc vị tanh cá, khi dùng thực phẩm bổ sung omega-3. Những tác dụng phụ này thường nhẹ và có thể giảm thiểu bằng cách dùng thực phẩm bổ sung cùng bữa ăn hoặc chọn các công thức được thiết kế để giảm các tác dụng đó.​

Chất ô nhiễm trong thực phẩm bổ sung dầu cá

Thực phẩm bổ sung dầu cá có thể chứa chất ô nhiễm như thủy ngân, dioxin và polychlorinated biphenyl (PCB), có thể gây rủi ro sức khỏe. Điều cần thiết là chọn các thực phẩm bổ sung chất lượng cao đã được kiểm nghiệm độ tinh khiết để giảm thiểu mối lo này (National Institutes of Health, 2021).​

Nguồn omega-3 từ thực phẩm

Đưa các thực phẩm giàu omega-3 vào chế độ ăn của trẻ là cách hiệu quả để đảm bảo nạp đủ. Các loại cá béo như cá hồi, cá thu và cá mòi là nguồn EPA và DHA tuyệt vời. Các nguồn thực vật như hạt lanh, hạt chia và quả óc chó cung cấp ALA, mà cơ thể có thể chuyển hóa một phần thành EPA và DHA. Tiêu thụ đều đặn các thực phẩm này hỗ trợ sức khỏe và sự phát triển tổng thể.​

Kết luận

Axit béo omega-3 đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe trẻ em, mang lại lợi ích cho chức năng nhận thức, sức khỏe tinh thần và các bệnh hô hấp. Tuy nhiên, cần cân nhắc các rủi ro tiềm ẩn, như xu hướng chảy máu và khó chịu tiêu hóa, đặc biệt ở liều thực phẩm bổ sung cao. Nhấn mạnh nguồn omega-3 từ thực phẩm và tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi bắt đầu bổ sung có thể giúp tối đa hóa lợi ích đồng thời giảm thiểu rủi ro.

Tài liệu tham khảo

  • Bos, D. J., Oranje, B., Veerhoek, E. S., Van Diepen, R. M., Weusten, J. M. H., Demmelmair, H., Koletzko, B., de Sain-van der Velden, M. G. M., Eilander, A., Hoeksma, M., & Durston, S. (2015). Reduced Symptoms of Inattention after Dietary Omega-3 Fatty Acid Supplementation in Boys with and without Attention Deficit/Hyperactivity Disorder. Neuropsychopharmacology, 40(10), 2298–2306. 
  • McNamara, R. K., Able, J., Jandacek, R., Rider, T., Tso, P., Eliassen, J. C., Alfieri, D., Weber, W., Jarvis, K., DelBello, M. P., Strakowski, S. M., & Adler, C. M. (2010). Docosahexaenoic acid supplementation increases prefrontal cortex activation during sustained attention in healthy boys: a placebo-controlled, dose-ranging, functional magnetic resonance imaging study. The American Journal of Clinical Nutrition, 91(4), 1060–1067.
  • Nagakura, T., Matsuda, S., Shichijyo, K., Sugimoto, H., & Hata, K. (2000). Dietary supplementation with fish oil rich in omega-3 polyunsaturated fatty acids in children with bronchial asthma. The European Respiratory Journal, 16(5), 861–865.
  • National Center for Complementary and Integrative Health. (2020). Omega-3 Supplements: What You Need To Know.
  • National Institutes of Health. (2021). Omega-3 Fatty Acids - Consumer.
  • Nemets, H., Nemets, B., Apter, A., Bracha, Z., & Belmaker, R. H. (2006). Omega-3 treatment of childhood depression: a controlled, double-blind pilot study. The American Journal of Psychiatry, 163(6), 1098–1100.